مفهوم «شاکله بودجه» به عنوان یک اصطلاح حقوقی در نظام مالی ایران، از چالش‌های مرتبط با حدود صلاحیت مجلس شورای اسلامی در تغییر لایحه بودجه است که از یکی از نظرات شورای نگهبان به عنوان نهاد ناظر بر مصوبات مجلس نشئت گرفته است. این مفهوم در یکی از نظرات تفسیری شورای نگهبان شکل گرفت و به عنوان معیاری برای تشخیص حدود اختیارات مجلس در تغییر ارقام و ساختار بودجه تعیین شد؛ اما تاکنون مفهوم آن مبهم مانده و شاخصی برای احراز آن نیز ارائه نشده است. در نتیجه حدود صلاحیت مجلس در تغییر سند بودجه مبهم است و این ابهام موجب تعارض صلاحیت میان قوا و اعلام مغایرت مصوبه با قانون اساسی از سوی شورای نگهبان می‌شود که هزینه‌های بسیاری برای نظام حقوقی ایجاد می‌کند. لذا پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و با بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای درصدد پاسخ به این پرسش است که «مفهوم و شاخصه‌های شاکله بودجه چیست؟» به این منظور ابتدا در سیر تکوین این مفهوم کنکاش شده، سپس عناصر این مفهوم مورد شناسایی قرار گرفته است تا هدف مذکور محقق شود. سیر تکوین این مفهوم نشان‌دهنده آن است که برای فهم دقیق آن نمی‌توان صرفاً به نظر تفسیری که این مفهوم در آن طرح شده است، بسنده کرد، بلکه باید مجموعه‌ای از نظرات شورای نگهبان را مورد توجه قرار دهد. با چنین نگرشی به مفهوم مذکور به طور کلی می‌توان شاخص‌های متعددی ارائه دارد. این شاخص‌ها عبارت‌اند از عدم تغییر اولویت‌های موضوعی بودجه، عدم تغییر اولویت سازوکارهای بودجه؛ عدم تغییر در جداول الزامات منابع و مصارف، عدم تغییر سقف منابع عمومی دولت، عدم تغییر ترازهای مالی، سرمایه‌ای و عملیاتی بودجه، عدم تغییر در جدول فروض برآورد منابع و مصارف، ممنوعیت ایجاد تقسیم‌بندی جدید و ممنوعیت حذف اجزاء، ممنوعیت افزودن جزء جدید، ممنوعیت خدشه به اولویت‌های عددی اجزاء و ممنوعیت تغییر جایگاه یک جزء نسبت به میانگین در سایر جداول.
آریان‌نژاد، علی، فراهانی، محمدصادق و میرزاده کوهشاهی، نادر. (1405). «شاکله بودجه»؛ بازشناسی مفهوم و شاخصه‌ها. تحقیق و توسعه در حقوق مالی و مالیاتی، 1(1)، 69-93. https://doi.org/10.22034/jftl.2026.738527
MLA
آریان‌نژاد، علی, ، فراهانی، محمدصادق, و میرزاده کوهشاهی، نادر. "«شاکله بودجه»؛ بازشناسی مفهوم و شاخصه‌ها", تحقیق و توسعه در حقوق مالی و مالیاتی, 1, 1, 1405, 69-93. doi: 10.22034/jftl.2026.738527
HARVARD
آریان‌نژاد علی, فراهانی محمدصادق, میرزاده کوهشاهی نادر. (1405). '«شاکله بودجه»؛ بازشناسی مفهوم و شاخصه‌ها', تحقیق و توسعه در حقوق مالی و مالیاتی, 1(1), pp. 69-93. doi: 10.22034/jftl.2026.738527
CHICAGO
علی آریان‌نژاد, محمدصادق فراهانی و نادر میرزاده کوهشاهی, "«شاکله بودجه»؛ بازشناسی مفهوم و شاخصه‌ها," تحقیق و توسعه در حقوق مالی و مالیاتی, 1 1 (1405): 69-93, doi: 10.22034/jftl.2026.738527
VANCOUVER
آریان‌نژاد علی, فراهانی محمدصادق, میرزاده کوهشاهی نادر. «شاکله بودجه»؛ بازشناسی مفهوم و شاخصه‌ها. حقوق مالی و مالیاتی. 1405;1(1):69-93. doi: 10.22034/jftl.2026.738527
