تحقیق و توسعه در حقوق مالی و مالیاتی

تحقیق و توسعه در حقوق مالی و مالیاتی

نظام حقوقی حاکم بر بهای خدمات مرتبط هوانوردی در ایران؛ با نگاهی به الزامات و سیاست‎های بین‌‎المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دکتری حقوق تجارت و سرمایه‌گذاری، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی گروه حقوق عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
خدمات مرتبط هوانوردی در این پژوهش مشتمل بر سه دسته خدمات فرودگاهی، خدمات ناوبری هوایی و خدمات پروازی است. پژوهش حاضر به این مسئله و پرسش اصلی می‎پردازد که نظام حقوقی ایران در خصوص بهای خدمات یادشده، از حیث موضوعاتی نظیر ماهیت حقوقی مبالغ دریافتی، مراجع صلاحیت‌دار، معیار تعیین و نحوه اعمال، تا چه اندازه با ماده (15) کنوانسیون (1944) شیکاگو و سیاست‌های سازمان بین‎المللی هواپیمایی کشوری انطباق دارد. بررسی‎های پژوهش به روش توصیفی‌تحلیلی بوده و در این راستا، به مفاد و روش قوانین و مقررات جاری، همچون «قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین»، «قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور» و «قانون ساماندهی پرنده‎های هدایت‎پذیر از دور (پهپاد) غیرنظامی» و حتی قوانین و مقررات پیشین در نظام حقوقی ایران در رابطه با بهای خدمات مرتبط هوانوردی توجه شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که نظام موجود با پراکندگی و عدم شفافیت حقوقی، ابهام در حدود صلاحیت مراجع تصویب‌کننده و حقوق و اختیارات آنها، فقدان معیار عام و قابل سنجش برای ارزیابی ارتباط هزینه دریافتی با خدمت ارائه‎شده و نبود سازوکار صریح و منظم برای مشاوره پیشینی با استفاده‌کنندگان مواجه است. بر این اساس، انطباق کامل نظام موجود با الزامات و سیاست‎های بین‎المللی قابل تأیید نمی‎تواند باشد و اصلاح آن از جهاتی مانند تعیین روشن حدود صلاحیت مراجع، انتشار عمومی تعرفه‌ها و مبانی محاسبه، پذیرش معیار ارتباط‎هزینه و پیش‌بینی سازوکار مشاوره و بازبینی ضروری به نظر می‌رسد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع فارسی
1.    اصلاح تعرفه‎های خدمات ناوبری و فرودگاهی در مناطق آزاد تجاری-صنعتی (18/11/1396).
2.    اصلاح دستورالعمل و روش اجرایی آیین‎نامه اخذ عوارض در مناطق آزاد تجاری-صنعتی (27/05/1395).
3.    آیین‎نامه اجرایی ماده (21) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین (01/09/1394).
4.    آیین‎نامه اجرایی ماده (63) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین (27/07/1399).
5.    آیین‎نامه اجرایی ماده (63) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین (09/11/1390).
6.    آیین‎نامه اجرایی ماده (63) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین (14/04/1383).
7.    خبازیان، زهرا (1402). «تنظیم‎گری بهای بلیت هواپیما در ایران از منظر تحلیل اقتصادی حقوق»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق اقتصادی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.
8.    صادقی، میلاد (1403). «رقص بال‎ها و زنجیرها؛ در باب نرخ‎گذاری خدمات حمل‎ونقل هوایی»، روزنامه جهان اقتصاد، شماره 8520، ص 2.
9.    صفوی، سید حسن (1362). حقوق بین‎المللی هوائی و فضائی، جلد دوم، تهران: مؤسسه خدمات چاپ. 
10. صادقی، میلاد و نجفی، وحیده (1404). «تأملی بر جایگاه، فعالیت و وضعیت شورای عالی هواپیمایی کشوری در نظام حقوقی ایران»، پژوهش‎های سلامت اداری، دوره 17، شماره 3.
11. طاهری، سارا و حسینی مقدم، سیدحسن؛ دلشاد معارف، ابراهیم (1405). « مطالعه تطبیقی مسئولیت مدنی ناشی از حمل‌ونقل هوایی کالای خطرناک در حقوق کشور ایران، فقه و اسناد بین‌المللی»، تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، دوره ۹، شماره ۳۰ https://doi.org/10.22034/law.2025.2043764.1471
12. قانون اخذ عوارض فرودآمدن و توقف هواپیماها و سایر خدمات فرودگاهی مشابه تعرفه فرودگاه‎های بین‎المللی (25/11/1345).
13. قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (1394-1390) (15/10/1389).
14. قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری- صنعتی جمهوری اسلامی ایران (07/06/1372).
15. کفاش، ملیکا و محمد صادقی (1398). «بررسی تحلیلی تضمینات آزادی اقتصادی در نظام حقوق عمومی ایران؛ با تأکید بر برنامه‎های پنج ساله توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی»، فصلنامه پژوهش بازرگانی، دوره 24، شماره 93.
16. مجموعه قوانین و مقررات هواپیمایی کشوری (مهر 1391)، معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات.
17. قانون هواپیمایی کشوری (28/04/1328).
18. قانون راجع به عوارض فرود و توقف هواپیماها (27/03/1337).
19. آیین‎نامه پرواز هواپیماهای کشوری خارجی در ایران (12/10/1341).
20. لایحه قانونی تعیین بهای خدمات فرودگاهی و پروازی (21/05/1358).
21. قانون احکام دائمی برنامه‎های توسعه کشور (10/11/1395).
22. آیین‎نامه نظارت بر ارائه خدمات ناوبری هوایی غیرنظامی (16/06/1401).
23. اساسنامه سازمان هواپیمایی کشوری (11/05/1402).
24. قانون ساماندهی پرنده‎های هدایت‎پذیر از دور (پهپاد) غیرنظامی (06/07/1404).
25. قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین (28/12/1373).
26. اساسنامه شرکت فرودگاه‎ها و ناوبری هوایی ایران (مادر تخصصی) (29/10/1400).
منابع انگلیسی :
27.   Abeyratne, Ruwantissa. (2014). Convention on International Civil Aviation: A Commentary. Springer International Publishing.
28.   Commission Implementing Regulation (EU) 2019/2153 of 16 December 2019 on the fees and charges levied by the European Union Aviation Safety Agency, and repealing Regulation (EU) No 319/2014.
29.   Convention on International Civil Aviation, done at Chicago on 7 December 1944.
30.   Directive 2009/12/EC of the European Parliament and of the Council of 11 March 2009 on airport charges.
31.   ICAO. (2004). Supplement No. 1 to Doc 9082, 22 September 2004.
32.   ICAO. (2014). Air Operator Certification and Surveillance Handbook, First Edition (unedited version), May 2014.
33.   ICAO. (2024). ICAO's Policies on Charges for Airports and Air Navigation Services, Doc 9082, Tenth Edition.
34.   ICAO. (2025). Advancing Compliance with Article 15 of the Chicago Convention, A42-WP/129, EC/7, 31 July 2025, presented by the United States.
35.   Varsamos, Stamatis. (2023). “Airport Charges.” In Elgar Concise Encyclopedia of Aviation Law. Cheltenham, UK; Northampton, MA, USA: Edward Elgar Publishing.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.